Strona główna O programie Dobre przykłady

Zabytkowe kopalnie ratowane przez okolicznych mieszkańców wspomaganych wolontariuszami

Nazwa projektu
Badania archeologiczno-architektoniczne zabytkowego zespołu kopalń podziemnych węgla brunatnego w miejscowości Piła, gmina Gostycyn, województwo kujawsko-pomorskie.

Organizatorzy
Stowarzyszenie Mieszkańców i Miłośników Piły nad Brdą „BUKO”

Krótki opis projektu – geneza pomysłu, główne jego założenia, forma pracy
Społeczność lokalna wsi zwróciła uwagę na wystające w lesie murowane pozostałości obiektów, które nie były związane z istniejącą w okolicy zabudową. Utworzono stowarzyszenie mieszkańców i przystąpiono do prac zmierzających do zgromadzenia materiałów archiwalnych na temat kopalni węgla brunatnego, o której wspominali najstarsi mieszkańcy. Po pozyskaniu materiałów archiwalnych zgłoszono zabytek do Urzędu Ochrony Zabytków i NID. Po wizji lokalnej przedstawicieli urzędów stwierdzono unikatowość obiektu w skali Polski północnej. 
Dzięki staraniom mieszkańców zgromadzono środki finansowe na pierwsze badania. Pod nadzorem archeologa i wsparciu mieszkańców oraz studentów z Uniwersytetu im. Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy przeprowadzono badania i założono kartę zabytku. Kolejne sezony badawcze to włączanie się w projekt samorządu lokalnego - powiat i urząd marszałkowski oraz lokalnych firm. 
Do chwili obecnej przeprowadzono 4 etapy badań i pozyskano ogromną ilość danych o zabytku techniki, które zamieszczone zostały w karcie zabytku. Założeniem projektu jest zgromadzenie danych, które przyczynią się do wiernego odtworzenia infrastruktury naziemnej kopalni oraz w miarę możliwości zrekonstruowania fragmentu części podziemnej i utworzenie ekomuzeum węgla brunatnego na Pomorzu obsługiwanego przez mieszkańców. Całość prowadzonych prac przebiega pod nadzorem uprawnionego archeologa i uzgadniana jest z właścicielem terenu oraz Wojewódzkim Urzędem Ochrony Zabytków, który dofinansowuje częściowo prowadzone badania. 
Forma pracy to dwutygodniowe badania archeologiczne prowadzone przez wolontariuszy i mieszkańców, dzięki którym poznajemy zasady prowadzenia badań zabytków techniki - dziedziny archeologii, która w Polsce dopiero raczkuje. 

Efekt końcowy prac
Odsłonięcie ukrytych pod ziemią pozostałości zabudowy kopalni, zebranie i opracowanie danych, oznakowanie poszczególnych obiektów oraz ich zabezpieczenie i stopniowa rekonstrukcja celem udostępnienia ich zwiedzającym.

Czas przygotowywania projektu 
4 miesiące

Prace wykonywane przez wolontariuszy 
Prowadzenie odkrywki archeologicznej, oczyszczanie zabytków, prace ziemne i poszukiwawcze.

Czas poświęcony przez wolontariuszy na realizację zadań
Dwa tygodnie po 6 godzin dziennie.

Warunki zapewnione wolontariuszom
Noclegi w namiotach, bliskość bardzo czystego jeziora i rzeki Brda (możliwość zorganizowania spływu kajakowego), odpoczynek w Borach Tucholskich. Wyżywienie we własnym zakresie.

Współpraca ze społecznością lokalną
Mieszkańcy aktywnie biorą udział w pracach archeologicznych. Co roku organizują nocne spotkania pt. „Tajemnice kopalń w Pile - Noc z archeologią i historią regionu” urozmaicone rekonstrukcją historyczną działań wojennych z okresu II wojny światowej i prezentacjami filmów na dużym ekranie. W 2011 roku, wyjątkowo, ze względu na większy zakres prac badawczo-inwestycyjnych, impreza odbędzie się 19 sierpnia po zakończeniu badań w miejscowości Wierzchucin, w miejscu istniejącego niegdyś poligonu doświadczalnego rakiet V2 Heidekraut. 

Korzyści dla społeczności lokalnej wynikające z realizacji projektu
Unikatowy zabytek przyciąga turystów, mieszkańcy utworzyli wioskę tematyczną „Górnicza Wioska” a także świadczą usługi edukacyjne dla szkół i grup zorganizowanych w oparciu o zasady ekonomii społecznej. Dostępne produkty to np. „Lekcja w Kopalni”, gra terenowa „Kuferek Wilhelma Krügera”, biesiada borowiacka „Wesele sztygara”.

Orientacyjny koszt projektu oraz źródła finansowania
Koszt projektu: 7 000zł. 
Źródła finansowania: konkursy ofert ogłaszane przez powiat i urząd marszałkowski, dotacje z budżetu Konserwatora Zabytków, środki z programów unijnych - np. POKL - oddolne inicjatywy na terenach wiejskich czy małe projekty z programu LEADER.

Liczba osób zaangażowanych w realizację projektu
5 wolontariuszy + 1 opiekun + 1 specjalista (archeolog)

Gdzie można znaleźć informacje o projekcie i organizatorach
Informacje o organizatorach i dotychczasowych etapach prac archeologicznych oraz ich wynikach można znaleźć na stronie www.buko.las.pl w zakładce Galeria => Badania archeologiczne.

Krótko o projekcie

Krótko o projekcie


Szansą dla dziedzictwa są inicjatywy angażujące wolontariuszy, lokalne społeczności, organizacje pozarządowe i samorządy.

Facebook